Είμαστε υποκείμενα, έτσι δεν είναι; Είναι γνωστό.

Πρώτα απ’ όλα από τη μητρική μας γλώσσα, που μας υποχρεώνει να μιλάμε σύμφωνα με τους όρους της.

Και αυτό είναι καλό, γιατί η γαλλική γλώσσα μας δίνει εδώ μια από αυτές τις αμφισημίες που την κάνουν τόσο πολύτιμη: υποκείμενο ίσως, αλλά όχι λιγότερο υποταγμένο. Καλούμαι να έρθω σε πρώτο πρόσωπο, εγώ, εκεί όπου είμαι πιο ριζικά καθορισμένος, δηλαδή στις συνθήκες της γλώσσας μου και της απόλαυσης που μου την μετέδωσε.

Παράξενο παράδοξο, το οποίο άλλωστε δεν είναι τόσο αισθητό σε όλες τις γλώσσες.

Η ψυχανάλυση το βιώνει σε κάθε περίπτωση τακτικά: στην ανάλυση και στην πιθανή άσκηση της ευθύνης του, το υποκείμενο προτιμά συχνά, τελικά, την επιστροφή σε αυτή την απόλαυση, αν αυτό το ανακουφίζει.

Το επόμενο χειμερινό μας σεμινάριο – η υποβολή και οι μεταμορφώσεις της – θα είναι η ευκαιρία να εξετάσουμε αυτή την οπισθοδρόμηση και αν είμαστε προορισμένοι για αυτήν.

Stéphane Thibierge